W obliczu dynamicznego rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) i rosnącej zależności ludzi od cyfrowego świata, badacze postawili sobie za cel zrozumienie, jak zaufanie i nieufność wobec technologii wpływają na gotowość zawodową. Technologie ICT są główną siłą napędową zmian na rynku pracy, a kompetencje cyfrowe stają się kluczową umiejętnością. Uważa się, że zaufanie do ICT jest warunkiem wstępnym udanego przejścia młodych dorosłych z rynku edukacji na rynek pracy.
Naukowcy przeprowadzili badanie wśród 871 polskich studentów uniwersytetów w wieku od 18 do 25 lat, reprezentujących Pokolenie Z. Gotowość zawodową mierzono w trzech wymiarach: determinacji, zaangażowania i poświęcenia.
Celem było określenie wpływu postaw wobec ICT na te wymiary oraz zidentyfikowanie różnic zależnych od płci.
Analiza ujawniła trzy grupy czynników kształtujących gotowość zawodową:
1. Katalizatory Kariery (Czynniki sprzyjające):
◦ Zaufanie do ICT: Zaufanie to okazało się najważniejszym katalizatorem, pozytywnie i istotnie wpływającym na wszystkie wymiary gotowości zawodowej (determinację, zaangażowanie i poświęcenie) w modelu ogólnym. Zaufanie to wzmacnia optymizm i poczucie samoskuteczności, ułatwiając podejmowanie ryzyka.
◦ Konkurencja człowiek-ICT: Co ciekawe, strach przed tym, że ICT uczyni ludzi zbędnymi w niektórych zawodach, istotnie przyczyniał się do większej determinacji w dążeniu do celu zawodowego.
2. Inhibitory Kariery (Czynniki hamujące):
◦ Analfabetyzm cyfrowy: Obawa przed zmianą urządzeń komunikacyjnych lub nauką nowych systemów operacyjnych statystycznie istotnie obniżała determinację do kariery. Wyższe postrzeganie braku kompetencji osłabiało orientację na cel.
◦ Szkodliwe ICT: Postrzeganie ICT jako potencjalnego narzędzia do manipulacji, szpiegowania lub uszkodzenia wizerunku statystycznie istotnie zmniejszało zaangażowanie zawodowe.
3. Neutrale Kariery: Sceptycyzm wobec ICT oraz Niepokój cyfrowy nie miały statystycznie istotnego wpływu na gotowość zawodową.
Badanie potwierdziło zróżnicowaną rolę płci w tym procesie. Kobiety osiągnęły wyższy wynik w wymiarze determinacji, ale niższy w zaangażowaniu niż mężczyźni.
Kluczowe było jednak odkrycie, że zmienne w kategorii inhibitorów kariery nie były istotne dla mężczyzn. Oznacza to, że negatywne skutki analfabetyzmu cyfrowego (spadek determinacji) i szkodliwego ICT (spadek zaangażowania) dotyczyły głównie kobiet. Naukowcy sugerują, że może to wynikać z surowszej samooceny kompetencji przez kobiety oraz mniejszej wrażliwości mężczyzn na niesprawiedliwe działania. Ponadto czynnik Konkurencja człowiek-ICT, który motywował mężczyzn, stracił funkcję katalizatora dla kobiet, co może wynikać z ich lęku przed rywalizacją.
Podsumowując, zaufanie do technologii wzmacnia aspiracje zawodowe, ale nieufność, szczególnie u kobiet, utrudnia im płynne wejście na rynek pracy. Wyniki te są cenne dla projektowania programów promujących ICT i zmniejszających lukę cyfrową.