Zdjęcie To trust or not to trust ICT? Empirical model of relation between career readiness, trust, and distrust

Kategoria: Publikacja

Rok: 2024

Czasopismo: E & M Ekonomie a Management

ISSN: 1212-3609

Punktacja MNiSW: 70

Impact Factor: 1,400

DOI/URL: https://doi.org/10.15240/tul/001/2024-2-013

Link do Bazy Wiedzy: Baza Wiedzy

Elżbieta Kowalczyk , Dagmara Lewicka , Paweł Zajac

W obliczu dynamicznego rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) i rosnącej zależności ludzi od cyfrowego świata, badacze postawili sobie za cel zrozumienie, jak zaufanie i nieufność wobec technologii wpływają na gotowość zawodową. Technologie ICT są główną siłą napędową zmian na rynku pracy, a kompetencje cyfrowe stają się kluczową umiejętnością. Uważa się, że zaufanie do ICT jest warunkiem wstępnym udanego przejścia młodych dorosłych z rynku edukacji na rynek pracy. Naukowcy przeprowadzili badanie wśród 871 polskich studentów uniwersytetów w wieku od 18 do 25 lat, reprezentujących Pokolenie Z. Gotowość zawodową mierzono w trzech wymiarach: determinacji, zaangażowania i poświęcenia. Celem było określenie wpływu postaw wobec ICT na te wymiary oraz zidentyfikowanie różnic zależnych od płci. Analiza ujawniła trzy grupy czynników kształtujących gotowość zawodową: 1. Katalizatory Kariery (Czynniki sprzyjające): ◦ Zaufanie do ICT: Zaufanie to okazało się najważniejszym katalizatorem, pozytywnie i istotnie wpływającym na wszystkie wymiary gotowości zawodowej (determinację, zaangażowanie i poświęcenie) w modelu ogólnym. Zaufanie to wzmacnia optymizm i poczucie samoskuteczności, ułatwiając podejmowanie ryzyka. ◦ Konkurencja człowiek-ICT: Co ciekawe, strach przed tym, że ICT uczyni ludzi zbędnymi w niektórych zawodach, istotnie przyczyniał się do większej determinacji w dążeniu do celu zawodowego. 2. Inhibitory Kariery (Czynniki hamujące): ◦ Analfabetyzm cyfrowy: Obawa przed zmianą urządzeń komunikacyjnych lub nauką nowych systemów operacyjnych statystycznie istotnie obniżała determinację do kariery. Wyższe postrzeganie braku kompetencji osłabiało orientację na cel. ◦ Szkodliwe ICT: Postrzeganie ICT jako potencjalnego narzędzia do manipulacji, szpiegowania lub uszkodzenia wizerunku statystycznie istotnie zmniejszało zaangażowanie zawodowe. 3. Neutrale Kariery: Sceptycyzm wobec ICT oraz Niepokój cyfrowy nie miały statystycznie istotnego wpływu na gotowość zawodową. Badanie potwierdziło zróżnicowaną rolę płci w tym procesie. Kobiety osiągnęły wyższy wynik w wymiarze determinacji, ale niższy w zaangażowaniu niż mężczyźni. Kluczowe było jednak odkrycie, że zmienne w kategorii inhibitorów kariery nie były istotne dla mężczyzn. Oznacza to, że negatywne skutki analfabetyzmu cyfrowego (spadek determinacji) i szkodliwego ICT (spadek zaangażowania) dotyczyły głównie kobiet. Naukowcy sugerują, że może to wynikać z surowszej samooceny kompetencji przez kobiety oraz mniejszej wrażliwości mężczyzn na niesprawiedliwe działania. Ponadto czynnik Konkurencja człowiek-ICT, który motywował mężczyzn, stracił funkcję katalizatora dla kobiet, co może wynikać z ich lęku przed rywalizacją. Podsumowując, zaufanie do technologii wzmacnia aspiracje zawodowe, ale nieufność, szczególnie u kobiet, utrudnia im płynne wejście na rynek pracy. Wyniki te są cenne dla projektowania programów promujących ICT i zmniejszających lukę cyfrową.