Zdjęcie XVIII Międzynarodowa Konferencja Naukowa im. Profesora Aleksandra Zeliasia na temat „Modelowanie i prognozowanie zjawisk społeczno-gospodarczych”

Kategoria: Konferencja

Rok: 2025

Tytuł wystąpienia: Ocena postępu w realizacji SDG 4 przez kraje UE w świetle Agendy 2030 z wykorzystaniem podejścia hybrydowego w porządkowaniu liniowym

Organizator: Katedra Statystyki, Instytut Metod Ilościowych w Naukach Społecznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

Termin: 12-15 maja 2025

Link do Bazy Wiedzy: Baza Wiedzy

Grażyna Dehnel

Od września 2015 roku 193 państwa członkowskie ONZ pracują nad wdrożeniem rezolucji „Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030”, która zawiera 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG). Aby zapewnić zrównoważone funkcjonowanie w kontekście wyzwań wynikających z Agendy 2030, państwa Unii Europejskiej muszą właściwie ocenić swoje postępy w realizacji każdego z celów SDG. Mając na uwadze znaczenie tej potrzeby, podjęto się oceny postępów krajów UE w odniesieniu do jednego z celów – celu SDG 4 – „Zapewnić inkluzywną i sprawiedliwą edukację wysokiej jakości oraz promować możliwości uczenia się przez całe życie dla wszystkich”. Jest on uznawany jako jeden z najważniejszych celów, gdyż osiągnięcie jego założeń ma kluczowe znaczenie dla realizacji pozostałych celów SDG. Oprócz zapewnienia umiejętności czytania i dostępu do podstawowej edukacji chodzi również o tworzenie środowiska sprzyjającego zrównoważonemu rozwojowi. Postępy w realizacji celów SDG są zazwyczaj mierzone za pomocą miar agregatowych. Główną słabością stosowanych metod jest ich kompensacyjny charakter. Oznacza to, że nadwyżki uzyskane w przypadku niektórych zmiennych wykorzystywanych do monitoringu realizacji celu są wykorzystywane do kompensowania niedoborów zarejestrowanych w przypadku innych zmiennych. Takie podejście prowadzi do zniekształcenia ostatecznej oceny. Aby przezwyciężyć ten problem, zaproponowano nowatorską metodę, która uwzględnia określone na rok 2030 docelowe wartości wskaźników. Ponadto w ocenie wykorzystywane są dane skorygowane. Oznacza to, że dla poszczególnych państw korzystniejsze wartości wskaźników monitoringu zastępuje się ich wartościami docelowymi określonymi dla całej UE. Realizacja SDG 4 przebiega w obszarze 6 celów strategicznych monitorowanych za pomocą sześciu wskaźników. Bazując na ich wartościach z 2023 roku, zaproponowano miarę agregatową opartą na podejściu hybrydowym łączącym dwie metody: skalowanie wielowymiarowe z porządkowaniem liniowym. Zastosowanie podejścia hybrydowego umożliwiło graficzną prezentację wyników wielowymiarowego zjawiska w przestrzeni dwuwymiarowej. W otrzymanym rankingu najwyżej uplasowały się kraje Nordyckie należących do UE oraz Niderlandy i Estonia. Największy dystans w stosunku do celu wyznaczonego na 2030 rok dla SDG 4 zaobserwowano dla Rumunii, Bułgarii, Cypru, Grecji i Niemiec.