Edukacja jest jednym z fundamentów rozwoju gospodarczego, integracji społecznej i indywidualnych szans życiowych. Jeden z kluczowych celów Organizacji Narodów Zjednoczonych – Cel Zrównoważonego Rozwoju nr 4 (SDG 4) – zakłada zapewnienie wszystkim wysokiej jakości edukacji oraz możliwości uczenia się przez całe życie do 2030 roku. Jak blisko realizacji tego celu są kraje Unii Europejskiej?
W niniejszym badaniu przeanalizowano postępy państw UE na podstawie sześciu oficjalnych wskaźników edukacyjnych Eurostatu, obejmujących m.in. przedwczesne kończenie nauki, poziom wykształcenia wyższego, udział w edukacji przedszkolnej, uczestnictwo w uczeniu się dorosłych oraz podstawowe umiejętności cyfrowe. Zamiast opierać się na jednej uśrednionej wartości, zastosowano metodę, która ogranicza „maskowanie” problemów – oznacza to, że dobre wyniki w jednym obszarze nie mogą kompensować słabych wyników w innym. Dzięki temu uzyskano bardziej realistyczny obraz postępów poszczególnych krajów.
Wyniki pokazują wyraźne różnice w Europie. Kraje północne, takie jak Finlandia, Szwecja i Niderlandy, osiągają najlepsze wyniki, podczas gdy Rumunia i Bułgaria pozostają w tyle. Istotnym wnioskiem jest jednak to, że żadne państwo UE nie osiągnęło jeszcze w pełni celów edukacyjnych wyznaczonych na 2030 rok. Nawet liderzy nie spełniają wszystkich założeń, np. w zakresie umiejętności cyfrowych czy wyników uczniów.
Badanie wykorzystuje również mapę wizualną, która pokazuje nie tylko ranking krajów, ale także ich konkretne mocne i słabe strony. Przykładowo, niektóre państwa osiągają dobre wyniki w edukacji formalnej, lecz słabsze w uczeniu się przez całe życie lub kompetencjach cyfrowych, podczas gdy inne mają problemy w wielu obszarach jednocześnie.
Takie podejście pozwala decydentom wyjść poza proste rankingi i skupić się na tym, gdzie potrzebne są konkretne działania. Na przykład kraj bliski osiągnięcia celu, ale słaby w zakresie umiejętności cyfrowych, może wymagać ukierunkowanych inwestycji właśnie w tym obszarze.
Ogólnie rzecz biorąc, wyniki wskazują, że postępy w realizacji celu jakościowej edukacji w Europie są nierównomierne, a osiągnięcie celów na 2030 rok będzie wymagało bardziej ukierunkowanych i zrównoważonych działań.