Czy w firmach bardziej pomaga sztywna „instrukcja obsługi”, czy raczej elastyczne, koleżeńskie zasady? W niniejszym badaniu sprawdzono to na dużej próbie 415 spółek notowanych na giełdach całej Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii. Przedmiotem zainteresowania była relacja między systemem kontroli zarządczej (MCS) a transaktywną pamięcią zbiorową (TMS) – czyli tym, jak dobrze pracownicy wiedzą, kto w zespole jest ekspertem od czego, na ile ufają sobie nawzajem i jak sprawnie koordynują działania. MCS podzielono na dwa typy. Mechaniczny opiera się na formalnych procedurach, liczbach i raportach. Organiczny promuje swobodny przepływ informacji, otwartą dyskusję i wspólne podejmowanie decyzji. TMS natomiast opisano trzema wymiarami: specjalizacja (jasny podział kompetencji), wiarygodność (zaufanie do wiedzy kolegów) oraz koordynacja (zsynchronizowana praca). Każda firma udzieliła odpowiedzi w krótkim telefonicznym wywiadzie, a zebrane dane przeanalizowano statystycznie metodą modelowania równań strukturalnych. Wynik? Oba typy kontroli wspierają specjalizację, ale system mechaniczny robi to zdecydowanie mocniej i dodatkowo poprawia wiarygodność oraz koordynację. Kontrola organiczna okazała się za słaba, by istotnie podnieść zaufanie i zgranie zespołu. Co ciekawe, oba style wcale się nie wykluczają – w większości badanych firm współistnieją i uzupełniają się. Dla menedżerów oznacza to prostą wskazówkę: łączenie jasnych procedur z otwartą komunikacją wydaje się najskuteczniejsze, zwłaszcza w dużych organizacjach, gdzie wyzwaniem dla managerów jest jednoznaczne wskazanie kto posiada najwyższe kompetencje w danym obszarze. Badanie ma jednak ograniczenia – dotyczy tylko spółek giełdowych w Europie i opiera się na deklaracjach z jednego momentu w czasie. Autorzy zachęcają więc do dalszych analiz, zwłaszcza jakościowych, aby zrozumieć, dlaczego elastyczne zasady nie zawsze budują zaufanie tak mocno, jak byśmy tego oczekiwali.