Zdjęcie VIII Konferencja z cyklu "Instytucje w teorii i praktyce"

Kategoria: Konferencja

Rok: 2025

Tytuł wystąpienia: Procesy konwergencji instytucji państwa na świecie - czy obserwowaliśmy 'koniec historii'?

Organizator: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Termin: 11-12 września 2025

Link do Bazy Wiedzy: Baza Wiedzy

Bartosz Totleben

W ostatnich dekadach pojawiła się koncepcja „końca historii”, zakładająca, że liberalna demokracja stanowi ostateczną formę organizacji państwowej, do której zmierza cały świat. W celu weryfikacji tej hipotezy przeprowadzono analizę danych z lat 1991-2024, obejmującą wszystkie kraje świata. Badanie koncentrowało się na pięciu wymiarach demokracji: wyborczej, liberalnej, partycypacyjnej, deliberatywnej i egalitarnej. Zastosowano metodę konwergencji sigma, która pozwala ocenić, czy różnice między państwami w zakresie instytucji demokratycznych ulegają zmniejszeniu w czasie. Wyniki wskazują na występowanie konwergencji: państwa stają się bardziej podobne pod względem struktury instytucjonalnej. Jednakże nie towarzyszy temu wzrost jakości demokracji. Od około 2012 roku obserwowany jest globalny spadek wartości wszystkich indeksów demokratycznych. Zjawisko konwergencji nie oznacza zatem powszechnego przyjęcia liberalnej demokracji. W wielu przypadkach dochodzi do upowszechnienia jedynie formalnych cech demokracji, bez zapewnienia rzeczywistej ochrony praw obywatelskich czy mechanizmów kontroli władzy. Dodatkowo, mimo wzrostu liczby państw uznawanych za demokratyczne, zmniejsza się odsetek ludności świata żyjącej w liberalnych demokracjach. Wynika to m.in. z niższej dzietności w krajach demokratycznych oraz wzrostu populacji w reżimach autorytarnych. Podsumowując, choć strukturalne podobieństwa między państwami rosną, nie można mówić o końcu ideologicznej ewolucji. Procesy demokratyzacji są złożone, często lokalne i nie prowadzą jednoznacznie ku liberalnej demokracji.