Farmaceutyczny łańcuch chłodniczy (tzw. cold chain) odpowiada za przechowywanie i transport leków w kontrolowanej temperaturze. Jest to jeden z najbardziej wymagających systemów logistycznych w ochronie zdrowia, ponieważ od jego sprawności zależy bezpieczeństwo pacjentów i skuteczność terapii. Jednocześnie łańcuch ten obejmuje wiele podmiotów – producentów, dostawców substancji czynnych, firmy logistyczne oraz dystrybutorów – które różnią się skalą działalności i możliwościami finansowymi. W takich warunkach szczególnego znaczenia nabiera koordynacja finansowa pomiędzy partnerami w łańcuchu dostaw.
Celem badania było zidentyfikowanie sposobów finansowania i zarządzania finansami w farmaceutycznych łańcuchach chłodniczych w Polsce oraz określenie czynników sprzyjających ich odporności na zakłócenia. Badanie przeprowadzono metodą wywiadów telefonicznych (CATI) wśród menedżerów odpowiedzialnych za zarządzanie łańcuchem dostaw w firmach farmaceutycznych.
Wyniki pokazują, że w praktyce przedsiębiorstwa rzadko wykorzystują zaawansowane instrumenty finansowania łańcucha dostaw. Zamiast tego największe znaczenie mają stabilne i przejrzyste zasady rozliczeń z partnerami, terminowość płatności oraz zaufanie w relacjach biznesowych. W silnie regulowanym sektorze farmaceutycznym finansowanie łańcucha dostaw pełni więc przede wszystkim funkcję stabilizowania współpracy i zapewnienia zgodności z regulacjami, a dopiero w drugiej kolejności służy optymalizacji kapitału obrotowego.
Badanie pokazało również, że wysoki poziom dojrzałości zarządzania kosztami logistyki pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy firmy łączą dwa elementy: rozwiniętą cyfryzację procesów oraz uporządkowane mechanizmy finansowania i rozliczeń. Oznacza to, że sama digitalizacja nie wystarcza – dopiero jej połączenie z przejrzystymi zasadami finansowymi pozwala skutecznie zarządzać kosztami i zwiększać odporność łańcucha dostaw.
Uzyskane wyniki wskazują, że odporność systemów dostaw leków zależy nie tylko od infrastruktury logistycznej, lecz także od tzw. miękkiej infrastruktury organizacyjnej – jakości danych, przejrzystości rozliczeń oraz zdolności do współpracy między partnerami w łańcuchu dostaw.