Zdjęcie The quality system of good experimental practice (GEP) and its role in environmental safety

Kategoria: Publikacja

Rok: 2025

Czasopismo: Economics and Environment

Tom: 93

Nr: 2

ISSN: 2957-0387

Punktacja MNiSW: 100

DOI/URL: 10.34659/eis.2025.93.2.99

Link do Bazy Wiedzy: Baza Wiedzy

Ewa Matyjaszczyk , Sławomir Zapłata

Zanim jakikolwiek pestycyd trafi na pole w Unii Europejskiej, musi przejść szereg rygorystycznych testów. Jednym z kluczowych elementów tego procesu jest system Dobrej Praktyki Eksperymentalnej (GEP), działający w UE od lat 90. XX wieku. W naszym artykule przyjrzeliśmy się temu, jak ten system funkcjonuje i dlaczego ma znaczenie nie tylko dla rolnictwa, ale też dla ochrony środowiska. GEP to zestaw wymagań, które muszą spełniać jednostki badawcze prowadzące polowe próby skuteczności środków ochrony roślin. Chodzi o to, żeby wyniki doświadczeń były wiarygodne i porównywalne niezależnie od tego, w którym kraju UE przeprowadzono badanie. System wymaga odpowiednio wykwalifikowanego personelu, skalibrowanego sprzętu, właściwych pól doświadczalnych, udokumentowanych procedur i regularnych inspekcji. Choć GEP formalnie koncentruje się na ocenie skuteczności pestycydów, jego wpływ na bezpieczeństwo środowiska jest znaczący. Po pierwsze, system zapobiega dopuszczaniu do obrotu preparatów nieskutecznych, co eliminuje niepotrzebne obciążanie środowiska. Po drugie, wymusza badanie właściwych dawek: zbyt wysoka dawka to nadmierna chemizacja, zbyt niska to nieudany zabieg, który i tak obciąża środowisko (zużyty paliwo, sprzęt, czas), nie dając efektu. Po trzecie, GEP nakazuje dokumentowanie wszelkich niepożądanych efektów ubocznych, w tym wpływu na organizmy niebędące celem zabiegu, takie jak owady zapylające. Polska wdrożyła system GEP jeszcze przed wstąpieniem do UE w 2004 roku. Już w 2002 roku 15 polskich jednostek badawczych uzyskało certyfikat GEP, co oznaczało, że wyniki ich badań były uznawane we wszystkich krajach członkowskich. Obecnie największym wyzwaniem dla systemu GEP jest włączenie nowych technologii cyfrowych do procesu badawczego i określenie, w jaki sposób mogą one poprawić jakość dokumentacji i zgodność z wymaganiami.