W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących oceny możliwości aktywnego udziału pokolenia 65+ w Gospodarce i Społeczeństwie 5.0. Ocena ta opiera się na aktualnej sytuacji społeczno-ekonomicznej seniorów, wyrażonej we wskaźnikach obejmujących ich sytuację finansową, rzeczywistość wirtualną i jakość życia. W badaniu uwzględniono dane z 2022 r. dla populacji osób starszych z krajów Unii Europejskiej.
Wartością dodaną przeprowadzonego badania jest połączenie dwóch pozornie trudnych do połączenia i stosunkowo rzadko łączonych elementów: seniorów – stereotypowo kojarzonych z konserwatyzmem, niską aktywnością w różnych dziedzinach i trudnościami w funkcjonowaniu w świecie postępu, oraz społeczeństwa 5.0 – reprezentującego przeciwieństwo tych cech.
Na podstawie wyników badań można wnioskować o dużym zróżnicowaniu populacji seniorów w krajach UE pod względem badanych cech i predyspozycji. Do grupy krajów o bardzo korzystnych warunkach dla seniorów w kontekście wyzwań związanych z Gospodarką i Społeczeństwem 5.0 zaliczono pięć krajów (Finlandia, Holandia, Szwecja, Dania i Luksemburg), przy czym najlepsza sytuacja wystąpiła w Finlandii (ocena na podstawie wyznaczonego miernika syntetycznego). We wszystkich tych krajach, ze względu na wysoki poziom zaufania społecznego, prowadzoną politykę społeczną, promowanie równości, skuteczny system edukacji, charakter społeczeństwa, a także wysoki poziom bezpieczeństwa i jakości życia, seniorzy znajdują się w znacznie lepszej pozycji wyjściowej do procesów pro-rozwojowych zmian społeczno-gospodarczych.
Analiza wykazała również, iż w czterech krajach UE wystąpiły bardzo słabe warunki do funkcjonowania w kontekście wyzwań Gospodarki i Społeczeństwa 5.0 (Litwa, Chorwacja, Rumunia, Bułgaria), przy czym ostatnie miejsce zajęła Bułgaria. W kraju tym, w analizowanym okresie, wskaźniki deprywacji materialnej oraz zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym oscylowały wokół 40%, co dziesiątego seniora w wieku 65+ nie stać było na komputer, a co szóstego na podłączenie do Internetu, aktywność obywatelską przejawiało natomiast 1,1% osób z badanej grupy wiekowej. W obliczu trudności materialnych, problemów z dostępem do nowoczesnych technologii, oraz słabej postawy prospołecznej, wydaje się, iż wprowadzanie zasad Gospodarki i Społeczeństwa 5.0 może jeszcze bardziej pogłębić skalę nierówności w sytuacji seniorów różnych krajów Unii Europejskiej.