Zdjęcie Precarious employment in social enterprises: determinants and challenges through the lens of historical institutionalism

Kategoria: Publikacja

Rok: 2025

Czasopismo: Agricultural Economics-Zemedelska Ekonomika

Nr: 199

ISSN: 0139-570X

Punktacja MNiSW: 70

DOI/URL: http://dx.doi.org/10.29119/1641-3466.2024.199.31

Link do Bazy Wiedzy: Baza Wiedzy

Anna Waligóra , Paweł Mikołajczak , Weronika Szpak

Zjawiska społeczne są często interpretowane przez pryzmat instytucjonalizmu historycznego, w ramach którego krytyczne momenty lub punkty zwrotne kształtują podstawowe kontury życia społecznego i gospodarczego. Analiza międzynarodowych badań nad rynkami pracy jednoznacznie wskazuje, że problem niepewnego zatrudnienia ma charakter globalny. Badacze wyróżniają szoki egzogeniczne, które odgrywają kluczową rolę w występowaniu zjawiska niepewnego zatrudnienia. W ujęciu społecznym jest ono powszechnie definiowane jako praca, która kumuluje kilka niekorzystnych cech jakości zatrudnienia, takich jak niepewność zatrudnienia, nieadekwatny dochód do kwalifikacji oraz ograniczone prawa pracownika i słaba ochrona socjalna. Grupy społeczne najbardziej narażone na niepewne zatrudnienie to głównie osoby słabo wykształcone, emigranci, osoby młode i kobiety. Pracownicy cierpiący z powodu niepewnego zatrudnienia często znajdują się w sytuacjach, w których ich rządy i pracodawcy nie zapewniają dostępu do wystarczającej ochrony socjalnej i zdrowotnej, co może się wiązać z różnymi negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi, jak chroniczny stres czy choroby psychiczne i kardiologiczne. Niniejszy artykuł ma na celu pokazanie, w jaki sposób krytyczne momenty w najnowszej historii świata – pandemia Covid-19, czwarta rewolucja przemysłowa i kryzysy migracyjne – wpłynęły na niepewne zatrudnienie w przedsiębiorstwach społecznych i, szerzej, w trzecim sektorze. Wyniki analiz międzynarodowych raportów globalnych agencji, takich jak Międzynarodowa Organizacja Pracy, Światowe Forum Ekonomiczne czy Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, pozwalają wyciągnąć wniosek, że niepewność na rynku pracy będzie jednym z najważniejszych wyzwań współczesności. Mimo że przedsiębiorstwa społeczne podejmują starania łagodzenia skutków niepewnego zatrudnienia pomagając osobom nim dotkniętym, same są podatne na zewnętrzne szoki. Borykając się z licznymi barierami działalności, przedsiębiorstwa społeczne mają bardzo ograniczone możliwości zatrudniania pracowników etatowych.