Gotowość na bezgotówkowość: perspektywa przedsiębiorstw w Polsce Przedsiębiorstwa działające w Polsce coraz częściej realizują i otrzymują płatności w formie bezgotówkowej, czyli bez użycia gotówki. Niemniej jednak gotówka nadal cieszy się popularnością z różnych przyczyn. Dlatego warto prowadzić badania nad postawami przedsiębiorców wobec płatności gotówkowych i bezgotówkowych. Należy również szukać odpowiedzi na pytanie, czy przedsiębiorstwa są gotowe na funkcjonowanie całkowicie bez użycia gotówki. W naszym badaniu punktem wyjścia było zidentyfikowanie czterech grup czynników, które wpływają na wykorzystanie bezgotówkowych metod płatności: bezpieczeństwa płatności, efektywności rozliczeń, regulacji zewnętrznych oraz innowacji w płatnościach. Badanie zostało oparte na wynikach ogólnopolskiego badania ankietowego, przeprowadzonego we wrześniu 2022 roku wśród 360 przedsiębiorstw oraz indywidualnych wywiadach pogłębionych przeprowadzonych z zarządzającymi 12 przedsiębiorstwami. Pytania skierowane do przedsiębiorców dotyczyły zarówno płatności otrzymywanych przez przedsiębiorstwa, jak i realizowanych przez nie na rzecz kontrahentów, instytucji publicznych, pracowników i klientów. Przeprowadzone badania jednoznacznie wskazują, że pomimo powszechnego stosowania płatności bezgotówkowych i dostrzegania ich licznych korzyści, polscy przedsiębiorcy nie akceptują w pełni gospodarki bezgotówkowej. Powody takiej sytuacji są zarówno wewnętrzne (np. brak zaufania do elektronicznych form płatności), jak i zewnętrzne względem przedsiębiorstw (np. wymagania klientów, pracowników). Utrzymanie możliwości dokonywania płatności gotówkowych pozwala na większą elastyczność w obsłudze kontrahentów w transakcjach jednorazowych oraz w przypadku braku zaufania pomiędzy stronami transakcji. Z drugiej strony nie można zapominać, że płatności gotówkowe umożliwiają funkcjonowanie szarej strefy. Wybór metody płatności zależy od możliwości i woli obu stron zaangażowanych w transakcję płatniczą. Wdrożenie pełnej bezgotówkowości w działalności gospodarczej w Polsce wymaga zatem regulacji i zachęt skierowanych zarówno do przedsiębiorców, jak i konsumentów, pracowników oraz instytucji publicznych. Niemniej jednak tak długo, jak gotówka będzie w obiegu, skuteczność rozwiązań administracyjno-prawnych mających na celu ograniczenie szarej strefy będzie uzależniona od braku przyzwolenia na nieetyczne działania biznesowe. Przeprowadzone badania pokazały również, że na postrzeganie płatności bezgotówkowych przez polskich przedsiębiorców istotny wpływ miała pandemia COVID-19. Zmiany w funkcjonowaniu handlu i usług przyczyniły się do rozwoju obrotu bezgotówkowego, co z kolei wpłynęło na postawy przedsiębiorców wobec możliwości ograniczenia gotówki w rozliczeniach oraz wzrost akceptacji dla pełnej bezgotówkowości. Potwierdza to, że to nie regulacje administracyjne, ale zmieniające się warunki prowadzenia działalności gospodarczej są najlepszym bodźcem zmian w formach płatności stosowanych przez przedsiębiorstwa. (Współautor: dr hab. Mirosława Kaczmarek, prof. UEP)