Celem prezentowanego badania była ocena efektywności instrumentów fiskalnych, czyli podatków i wydatków budżetowych na cele środowiskowe i klimatyczne w kontekście osiągnięcia rzeczywistych wyników mierzonych różnymi wskaźnikami rezultatu. Badanie objęło 27 krajów Unii Europejskiej i dotyczyło lat 1995-2021. W badaniu wykorzystano łącznie 19 wskaźników, które obrazują możliwe rezultaty do osiągnięcia w wyniku nałożonych podatków klimatycznych oraz wydatków prośrodowiskowych. Wskaźniki dotyczyły zarówno celów klimatycznych w różnych sektorach gospodarki, w tym przede wszystkim emisji dwutlenku węgla, ale także innych celów w obszarach takich jak gospodarka wodna, gospodarka odpadami, zanieczyszczenie powietrza czy rolnictwo. Przeprowadzona analiza rezultatów dotyczyła ich osiągnięcia nie tylko w okresie finansowania, ale uwzględniała również wyniki za kolejne trzy lata. Takie ujęcie czasowe pozwala ocenić także trwałość rezultatów finansowania w dłuższym okresie. Z przeprowadzonych kompleksowych badań wynika, iż podatki klimatyczne są bardziej efektywne aniżeli wydatkowanie środków budżetowych. Po części wyniki te potwierdziły wcześniejsze rezultaty badawcze przeprowadzane w wybranych krajach. Niestety nie udało się udowodnić średnioterminowości wyników, gdyż ich istotność została wykazana tylko dla roku bazowego oraz kolejnego roku finansowania. W sformułowanych rekomendacjach wskazano, iż konieczne jest szybkie i ujednolicone rozszerzanie koncepcji green budgeting (zielonego budżetowego) oraz jej wdrażanie w praktyce finansów publicznych krajów członkowskich wraz z koniecznością raportowania w tym zakresie. Służyć temu powinna zaproponowana w 2023 roku przez Komisję Europejską zmiana regulacji unijnych dotycząca zasad budżetowania. Współautor: prof. Iustina Alina Boitan – Bucharest University of Economic Studies, Rumunia