Zmotywowani inwestorzy instytucjonalni a finansowanie długiem bankowym. Według najnowszych danych OECD, inwestorzy instytucjonalni, będący powiernikami ogromnych środków należących do innych podmiotów, są jednocześnie największymi akcjonariuszami spółek publicznych. Nie może zatem dziwić, że od inwestorów instytucjonalnych coraz powszechniej oczekuje się przyjęcia aktywnej postawy akcjonariuszy zaangażowanych, mających możliwości efektywnego monitorowania kierownictwa spółek oraz działania w imieniu innych akcjonariuszy, w tym akcjonariuszy mniejszościowych. W ostatnich latach można zaobserwować prawdziwy rozkwit badań nad rolą inwestorów instytucjonalnych w monitorowaniu spółek publicznych, w tym także w zakresie ich oddziaływania na takie decyzje finansowe spółek jak np. struktura kapitału. Badania te koncentrują się głównie na rynkach rozwiniętych, wciąż jednak niewiele wiemy na temat roli inwestorów instytucjonalnych w Europie Środkowo – Wschodniej. W naszym studium próbujemy tę lukę przynajmniej częściowo wypełnić. Nasze analizy koncentrują się na związkach pomiędzy monitoringiem ze strony inwestorów instytucjonalnych a decyzjami spółek w zakresie kształtowania struktury zadłużenia. O skali i formach zaangażowania inwestorów instytucjonalnych w monitorowanie spółek decydują między innymi indywidualne cechy poszczególnych grup inwestorów instytucjonalnych, w tym struktura ich portfeli. Wśród badaczy i praktyków życia gospodarczego powszechna jest opinia, że inwestorzy instytucjonalni koncentrują się na wypełnianiu funkcji nadzorczych przede wszystkim w tych spółkach, których akcje stanowią znaczny udział w ich portfelach. Stąd, zarówno z perspektywy samych spółek jak również z perspektywy innych uczestników rynku, instytucje te postrzegane są jako „zmotywowani inwestorzy instytucjonalni”. Z naszych analiz prowadzonych na próbie 460 niefinansowych spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wynika, że udział długu bankowego w strukturze zadłużenia maleje wraz ze wzrostem udziału zmotywowanych inwestorów instytucjonalnych. Zaobserwowana zależność dotyczy spółek o dużych potrzebach w zakresie monitoringu działań osób zarządzających oraz spółek, które ze względu na niskim poziom asymetrii informacji nie odnoszą istotnych korzyści z finansowania bankowego. Co więcej, spółki ze zmotywowanymi inwestorami instytucjonalnymi w akcjonariacie, które ograniczają wykorzystanie długu bankowego, doświadczają wzrostu wartości firmy. Naszym zdaniem zaobserwowane zależności wskazują na zjawisko substytucji monitoringu ze strony banków przez monitoring ze strony zmotywowanych inwestorów instytucjonalnych. (Współautor: Tomasz Jewartowski)