Współczesny sektor rolno-spożywczy staje w obliczu wyzwań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa żywnościowego w kontekście wzrostu populacji, postępującej degradacji środowiska oraz zmian klimatycznych. Konieczne jest wdrażanie rozwiązań technologicznych wspierających rozwój zrównoważonego systemu żywnościowego, który integruje aspekty ekonomiczne, społeczne i środowiskowe. Jednym z narzędzi w tym procesie są nowoczesne techniki analityczne, umożliwiające skuteczną kontrolę jakości produktów w całym łańcuchu żywnościowym. Konwencjonalne metody analizy chemicznej, mimo swojej dokładności, charakteryzują się szeregiem ograniczeń. Są kosztowne, czasochłonne, wymagają użycia toksycznych odczynników i generują odpady. W odpowiedzi na te problemy rozwija się koncepcja cyrkularnej chemii analitycznej, której celem jest ograniczenie zużycia zasobów, eliminacja odpadów oraz integracja rozwiązań przyjaznych środowisku. Szczególnie obiecujące są techniki spektroskopowe, umożliwiające szybkie, bezkontaktowe i nieniszczące oznaczenia wielu parametrów jednocześnie. Przykładem są zastosowania spektroskopii fluorescencyjnej w monitorowaniu stabilności oliwy oraz w kontroli procesu ozonowania produktów ubocznych produkcji oliwy. Metoda ta wykazuje wysoką czułość i selektywność, pozwalając na ocenę zmian chemicznych i przewidywanie cech sensorycznych produktów. Podobnie, spektroskopia fluorescencyjna znalazła zastosowanie w oznaczaniu trans-resweratrolu w ekstraktach z pędów winorośli, wskazując na potencjał jej wykorzystania w zakresie waloryzacji odpadów. Integracja technik spektroskopowych z technologiami Przemysłu 4.0, takimi jak sztuczna inteligencja, Internet Rzeczy, technologie big data, otwiera nowe perspektywy dla tworzenia inteligentnych, precyzyjnych systemów zarządzania jakością w produkcji żywności. W perspektywie umożliwia to przejście do paradygmatu Jakości 5.0, łączącego innowacyjność z ideą zrównoważonego i zorientowanego na człowieka rozwoju sektora rolno-spożywczego.